Green Design: de tool van de toekomst

Green Design: de tool van de toekomst

Over de thesis van Janis De Cloet

Ecologische impactbeheersing van 3D-producten - Educatieve tool (2022)

Promotor(en) Frank De Mets & Ingrid Claus, Faculteit Ingenieurswetenschappen en Architectuur

lib.ugent.be
Foto: anca via Pixabay
Redactie Janis De Cloet; Emma Verboven

Onderwijs maakt de samenleving van de toekomst. De vorming van de makers van morgen moet bijdragen aan een duurzame samenleving. Binnen het concept van de levenscyclusanalyse (LCA) ontwikkelde Janis De Cloet een instrument genaamd Green Design. Deze educatieve tool maakt het mogelijk om producten te analyseren en vergelijken op vlak van duurzaamheid.

Het leven van een product

De volledige levenscyclus van een product kunnen we opdelen in 5 stappen: winning en transport van grondstoffen, productie, distributie, gebruik en tot slot de afdankingsfase, wat kan gaan om afvalverwerking en/of recyclage. Elk van de stappen in deze cyclus kan een impact hebben op het milieu en kunnen we dus ook bekijken in het licht van duurzaamheid.

Dit hele proces kunnen we analyseren in een levenscyclusanalyse, of LCA. De resultaten van deze analyse worden uitgedrukt met cijfers, zodat we de producten met elkaar kunnen vergelijken.

Een tool die het duurzaam leven gemakkelijker maakt

Green Design is een tool die één facet van duurzaamheid in de levenscyclus van producten opentrekt, namelijk hoe duurzaam verschillende onderdelen zijn op vlak van klimaat. De tool kan de resultaten door middel van verschillende impactcategorieën weergeven, zoals bijvoorbeeld klimaatverandering, aantasting van de ozonlaag, fijn stof, landgebruik en uitputting van water.

Als resultaat krijgt de gebruiker niet één cijfer maar een hele reeks te zien. Hierbij kan de gebruiker vaststellen dat een bepaald ontwerp niet gewoon beter of slechter is, maar beter voor aspect A en tegelijkertijd slechter voor aspect B.

Het gaat er dan niet zo zeer om welke cijfers er uit de bus komen, maar belangrijk is dat de tool aanzet tot discussie over de waarde en het belang van de verschillende aspecten.

Indien gewenst kan de tool voor elk product ook één enkele score weergeven: de “single score”. Deze score geeft een cijfer met als referentie de jaarlijkse impact van een gemiddelde Europese burger. Dit kan helpen om in één oogopslag producten te vergelijken.

Een duurzame leerschool

Green Design is specifiek voor gebruik in het onderwijs ontwikkeld. Het is een gratis programma dat gebruik maakt van gratis databanken. Dit is ook de reden waarom de tool enkel milieugerelateerde analyses uitvoert, aangezien gratis databanken die focussen op bijvoorbeeld sociale of economische aspecten nog niet bestaan.

Foto: Pixabay

Het implementeren van deze tool in de curricula van het secundair en hoger onderwijs kan bijdragen tot een attitudevorming van studenten die noodzakelijk is voor het realiseren van producten en ontwerpen op een duurzame manier.

Door de Levenscyclusanalyse (LCA) te koppelen aan vakken in verschillende opleidingen en dus voor een discipline-overschrijdende aanpak te kiezen, kunnen we bij een breed publiek bewustzijn creëren rond duurzaamheid. Dit stelt studenten van alle richtingen in staat om in het latere beroepsleven dezelfde houding aan te nemen.

Green Design is toegankelijk en eenvoudig genoeg voor gebruik in het secundair onderwijs. Hoe jonger leerlingen in contact komen met duurzaamheid des te beter dit verankerd raakt in dagelijkse praktijken.

Ook in het hoger onderwijs kan de tool nuttig zijn, bijvoorbeeld wanneer een team studenten in een technische richting een prototype van een voertuig op zonne-energie ontwerpt, kunnen ze Green Design inschakelen voor het finetunen van het maakproces op vlak van duurzaamheid.

Het kan de studenten bijvoorbeeld doen reflecteren over welke materialen ze kiezen en waar die vandaan komen. Deze beslissingsmomenten stellen hen in staat om in dialoog te gaan met elkaar en met hun docenten. Zo kunnen ze hun product aftoetsen aan de milieueisen en hun verwachtingen bijstellen.

Een groenkleurige toekomst

Naar de toekomst toe heeft de tool zeker mogelijkheden tot uitbreiding. Van zodra er gratis sociale databanken beschikbaar zijn, kunnen ze toegevoegd worden. Vanaf dat ogenblik kan de tool ingezet worden om discussies open te trekken over politieke en sociale kwesties.

Zo kan een ontwerp bijvoorbeeld positief zijn op vlak van CO2-uitstoot of kan het bij recyclage tewerkstelling genereren in het Globale Zuiden. Tegelijkertijd kan dit arbeidsproces echter gebaseerd zijn op kinderarbeid, wat de toekomst van deze jongere generatie in het gedrang brengt.

Pas als deze data beschikbaar zijn, kunnen docenten de tool inzetten om de volledige complexiteit van duurzaamheid bloot te leggen en aan te zetten tot nadenken over het transdisciplinaire karakter van duurzaamheidskwesties.

In de tussentijd kan Green Design gebruikt worden om tegemoet te komen aan en mee een antwoord te bieden op de terechte bezorgdheid in verband met ecologie en de leefbaarheid van onze planeet voor toekomstige generaties.

 

Over Janis De Cloet

Ik ben 29 jaar en studeerde af met grote onderscheiding als industrieel ingenieur elektromechanica. Mijn interesse in duurzaamheid en passie voor programmeren liggen aan de basis van mijn masterproef “Ecologische impactbeheersing van 3D-producten - Educatieve tool”.

Ik nam deel aan de Summer school “Duurzaam bouwen” van Board of European Students of Technology (BEST) aan de Universiteit Gent en behaalde het certificaat met grote onderscheiding.

Ook was ik medewerker van de SDG Conference van BEST, een conferentie met als thema de 17 duurzame ontwikkelingsdoelstellingen, de zogenaamde Sustainable Development Goals (SDG). Deze conferentie werd bijgewoond door honderden studenten uit Europese lidstaten.

Ik start mijn professionele loopbaan aan de Europese Centrale Bank (ECB) in Frankfurt, wat een logisch vervolg op mijn masterproef is, zo blijkt. Ik werk daar aan het Green ECB project. Dit project behandelt data-analyse rond CO2-emissies en klimaatrisico’s. De keuze voor een dergelijk project is een krachtig signaal vanwege de ECB en een pleidooi voor een duurzame toekomst.